(PTCNO) – Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, một nhóm nhà nghiên cứu thuộc Đại học Bar-Ilan (BIU) của Israel đã tạo ra một con chuột biến đổi gene được đặt tên là ‘Moses’ có thể sống lâu hơn 30% so với những con chuột bình thường, nhờ có các gene khác nhau.
Thành công này mở ra triển vọng nghiên cứu giúp con người sống lâu hơn, không bị khuyết tật và biến chứng bệnh tật.
Trong vài thập kỷ qua, nhân loại đã chứng kiến tuổi thọ trung bình gia tăng đáng kể nhưng sự tiến bộ này lại đi kèm với tình trạng dân số già hóa nhanh chóng và nhiều loại bệnh tật tuổi già như ung thư, thoái hóa thần kinh và tiểu đường. Để kéo dài không chỉ tuổi thọ mà cả thời gian sống khỏe mạnh cho con người, việc hiểu sâu hơn về các cơ chế sinh học hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh là rất quan trọng.
Trong nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí uy tín Nature Communications với tiêu đề “Tuổi thọ của động vật có vú liên quan đến acetylome (protein đã được acety hóa)”, các nhà nghiên cứu BIU đã tìm lời giải cho vấn đề trên bằng cách vận dụng quá trình tiến hóa, vốn là thí nghiệm rộng rãi và lâu dài nhất. Nhóm nghiên cứu đứng đầu là Giáo sư Haim Cohen, Giám đốc Trung tâm Tuổi thọ con người khỏe mạnh Sagol tại Khoa Khoa học sự sống Goodman của BIU đã phát triển công cụ tính toán mới có tên PHARAOH.
Sử dụng các phương pháp thống kê tiên tiến, PHARAOH so sánh trình tự protein của 107 loài động vật có vú có tuổi thọ khác nhau. Bằng cách này, các nhà nghiên cứu có thể theo dõi những thay đổi protein cụ thể, đặc biệt là các sửa đổi sau dịch mã (PTM) như acetyl hóa trong suốt quá trình tiến hóa và xác định những thay đổi ở các loài sống lâu. Từ đó, nhóm đã tạo ra con chuột biến đổi gene Moses có thể sống lâu hơn 30% so với những con chuột bình thường.
Mặc dù có nhiều ý kiến cho rằng khi một người ăn ít đi họ sẽ sống lâu hơn, nhưng loài gặm nhấm đặc biệt này lại mũm mĩm nhờ có protein SIRT6 (sirtuin) ở mức cao. Chúng già đi chậm hơn và hoạt động như chuột non, như thể chế độ ăn của chúng bị hạn chế.
Cho đến nay, mới chỉ có rất ít nghiên cứu tìm hiểu về cơ chế tăng tuổi thọ ở những loài sinh vật sống lâu. Các nghiên cứu này chỉ ra rằng chúng sống lâu hơn là nhờ có các đặc điểm có lợi cho tuổi thọ như kích thước cơ thể, phát triển não bộ, tính xã hội, sửa chữa ADN và có cơ chế chống hình thành khối u.
Giáo sư Cohen cho biết PTM có liên quan đến khả năng tăng phục hồi chống lại các bệnh liên quan đến lão hóa, bao gồm cả ung thư. Bằng cách so sánh các loài động vật có vú có vòng đời ngắn và dài, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng các sửa đổi protein nhất quán liên quan đến tuổi thọ kéo dài. Thí nghiệm cho thấy các PTM được PHARAOH xác định đóng vai trò sinh học quan trọng trong quá trình lão hóa và khả năng kháng bệnh.
Trong quá trình nghiên cứu, Giáo sư Cohen nhận thấy mức protein SIRT6 tăng lên trong điều kiện hạn chế calo và thậm chí là nhịn ăn. Điều này cho thấy protein SIRT6 đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ và cuộc sống khỏe mạnh thông qua việc hạn chế calo. Bệnh tiểu đường và viêm liên quan đến tuổi tác đã được loại bỏ đáng kể trong số những con chuột này và biểu hiện gene gần như giống hệt với biểu hiện trong điều kiện hạn chế calo.
Protein SIRT6 được phát hiện có tác dụng ngăn chặn sự yếu đi nhanh chóng ở những con chuột sống lâu. Những con chuột già có lượng protein này cao có mức độ hoạt động thể chất tương tự như những con non.
Một phát hiện đáng kinh ngạc khác từ nghiên cứu này là các loài động vật có vú lớn như cá voi có tỷ lệ ung thư thấp hơn đáng kể, dù chúng có lượng tế bào lớn hơn nhiều so với các loài vật nhỏ hơn. Một số PTM được tìm thấy ở các loài này có thể đóng vai trò bảo vệ chống lại ung thư, qua đó làm sáng tỏ “các chiến lược phân tử” để chống lại bệnh tật và tuổi thọ.
Giáo sư Cohen cho biết: “Trong tương lai, chúng tôi dự định nghiên cứu các loài động vật khác, bao gồm không phải loài động vật có vú như rùa. Tuy nhiên, sẽ phải mất từ 5 – 10 năm để chúng tôi áp dụng những gì đã biết vào việc kéo dài tuổi thọ và sức khỏe của con người”. Cũng theo vị giáo sư này, những phát hiện trên mở đường cho các nghiên cứu trong tương lai về liệu pháp nhắm vào các protein và các biến đổi liên quan đến quá trình lão hóa khỏe mạnh. Bằng cách điều khiển các chiến lược kéo dài tuổi thọ của chính thiên nhiên, các nhà khoa học hướng đến mục tiêu khám phá ra các phương pháp mới để làm chậm quá trình lão hóa và chống lại các bệnh như ung thư, alzheimer và tiểu đường.
Theo Giáo sư Cohen, “phát hiện mới mở ra con đường đầy hứa hẹn hướng đến việc hiểu cách các biến đổi protein có thể bảo vệ chống lại các bệnh liên quan đến tuổi tác và thúc đẩy cuộc sống khỏe mạnh hơn, kéo dài hơn. Bằng cách xác định các PTM liên quan đến tuổi thọ, chúng ta có thể bắt đầu khám phá các chiến lược điều trị mô phỏng các cơ chế tự nhiên được bảo tồn theo tiến hóa này”.
Thanh Bình (TTXVN)
https://baotintuc.vn/khoa-hoc-cong-nghe/cac-nha-khoa-hoc-israel-tim-ra-bi-quyet-giup-keo-dai-tuoi-tho-20250506211450034.htm
