(PTCNO) – Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ kinh tế, y tế đến quản trị công.
Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trong giờ học.
Đặc biệt, trong giáo dục đại học, AI không chỉ góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, hỗ trợ nghiên cứu khoa học mà còn mở ra khả năng cá nhân hóa học tập, dự báo xu hướng nghề nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị. Nhiều quốc gia trên thế giới đã xem AI là một trong những trụ cột chiến lược trong hiện đại hóa giáo dục đại học.
Đối với Việt Nam, việc tích hợp AI trong giáo dục đại học không chỉ là xu thế tất yếu mà còn mang tính cấp thiết chiến lược để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số.
Theo Giáo sư Tan Yap Peng, Hiệu trưởng Trường đại học VinUni (Hà Nội), AI hỗ trợ thiết kế bài giảng, tạo hình ảnh, lên ý tưởng cho nhà giáo dục. Đồng thời, tự động chấm điểm và đưa ra nhận xét theo dõi tiến độ học tập và phát hiện khoảng trống kiến thức của sinh viên. AI cũng giúp giải phóng thời gian cho các nhà giáo dục để tập trung vào việc cố vấn sáng tạo.
Sinh viên Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh trong giờ học nhóm.
Đối với sinh viên, Giáo sư Tan Yap Peng cũng cho rằng, AI giúp cho sinh viên học tập cá nhân hóa và thích ứng theo tiến độtừng người học. Sinh viên hiểu biết về AI, đặc biệt là sử dụng AI một cách có tư duy và sáng tạo sẽ trở thành một kỹ năng rất cần thiết.
Các chuyên gia cho rằng, ở Việt Nam, ứng dụng AI trong giáo dục đại học mới ở giai đoạn khởi đầu nhưng đang được thúc đẩy mạnh mẽ trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.
Nghị quyết số 57 NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là “đột phá quan trọng hàng đầu” nhằm đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 tiếp tục nhấn mạnh đột phá trong phát triển giáo dục-đào tạo, trong đó giáo dục đại học giữ vai trò trung tâm trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, gắn với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Đây là cơ sở chính trị để các cơ sở giáo dục đại học mạnh dạn triển khai ứng dụng AI trong quản trị, đào tạo và nghiên cứu.
Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Lê Trung Đạo, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Tài chính – Marketing (Thành phố Hồ Chí Minh), việc ứng dụng AI tại các trường đại học Việt Nam còn nhiều hạn chế: Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, năng lực số của đội ngũ giảng viên còn chênh lệch, khung pháp lý về công nhận học tập trực tuyến toàn phần và quản lý dữ liệu học tập chưa hoàn thiện.
Việc ứng dụng AI tại các trường đại học Việt Nam còn nhiều hạn chế: Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, năng lực số của đội ngũ giảng viên còn chênh lệch, khung pháp lý về công nhận học tập trực tuyến toàn phần và quản lý dữ liệu học tập chưa hoàn thiện.
Tiến sĩ Lê Trung Đạo, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Tài chính – Marketing.
Những bất cập này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu, xác định rõ xu hướng, chiến lược và giải pháp ứng dụng AI trong giáo dục đại học, nhằm góp phần hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
Thực tiễn cho thấy, một số trường đại học lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Hà Nội… đã bắt đầu triển khai các mô hình ứng dụng AI như: Chấm điểm tự động, phân tích hành vi học tập, hệ thống hỗ trợ học tập trực tuyến, và trợ lý ảo cho sinh viên… Tuy nhiên, hầu hết các ứng dụng vẫn ở mức thí điểm, chưa được nhân rộng và tích hợp đồng bộ trong toàn hệ thống.
Sinh viên tham gia chương trình thực hành tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.
Đề cập đến những thách thức đặt ra trong việc ứng dụng AI trong giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay, Tiến sĩ Lê Trung Đạo cho rằng, “bất bình đẳng số” đang là một trong những trở ngại lớn nhất trong việc ứng dụng AI vào giáo dục đại học tại Việt Nam.
Các trường đại học ở trung tâm đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng thường được trang bị hạ tầng sốhiện đại, mạng internet tốc độ cao và có khả năng đầu tư vào các hệ thống AI.
Ngược lại, nhiều cơ sở đào tạo ở các tỉnh miền núi, nông thôn vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở vật chất công nghệthông tin cơ bản. Khoảng cách này làm gia tăng sự chênh lệch trong chất lượng đào tạo giữa các trường, tạo nên những “vùng trũng” trong hệ thống giáo dục đại học.
Theo thống kê, hiện nay chỉ khoảng 35% các trường đại học ngoài công lập đạt chuẩn hạ tầng kỹ thuật phục vụ giảng dạy và nghiên cứu số, trong khi con số này ở khối công lập lớn gấp đôi, đạt 70%.
Từ số liệu trên cho thấy, nếu không có chính sách hỗ trợ đồng bộ, nhiều cơ sở giáo dục sẽ tụt lại phía sau trong tiến trình hiện đại hóa. Đây cũng chính là một trong những lý do khiến ứng dụng AI trong giáo dục đại học ở Việt Nam còn chậm và chưa lan tỏa rộng rãi.
Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày hội việc làm 2025.
Ngoài ra, năng lực số và khả năng ứng dụng AI của đội ngũ giảng viên vẫn còn là một điểm nghẽn. Nhiều giảng viên vẫn coi AI chỉ như một công cụ hỗ trợ bên lề chứ chưa nhận thức được đây là công nghệ có khả năng tái cấu trúc toàn diện hoạt động dạy và học.
Để ứng dụng AI nâng cao chất lượng đào tạo, các trường đại học phải đẩy nhanh đào tạo và bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên và sinh viên, đây được xem là giải pháp quyết định để AI phát huy hiệu quả trong ứng dụng giáo dục đại học.
Để ứng dụng AI nâng cao chất lượng đào tạo, các trường đại học phải đẩy nhanh đào tạo và bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên và sinh viên, đây được xem là giải pháp quyết định để AI phát huy hiệu quả trong ứng dụng giáo dục đại học.
Đồng thời, các cơ sở giáo dục đại học đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ số hiện đại và đồng bộ. Qua đó, tạo tiền đề xây dựng các mô hình học tập cá nhân hóa, hệ thống đánh giá tự động và công cụ hỗ trợ nghiên cứu dựa trên dữ liệu lớn.
Các cơ quan chức năng cần hoàn thiện chính sách và khung pháp lý ứng dụng AI trong giáo dục đại học. Việc ban hành một đạo luật khung về AI trong giáo dục sẽ tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, bảo đảm quyền lợi của giảng viên, sinh viên và cơ sở đào tạo khi triển khai các công cụ công nghệ mới.
CAO TÂN
https://nhandan.vn/ung-dung-ai-trong-giang-day-dai-hoc-xu-huong-tat-yeu-trong-tuong-lai-post920385.html
